Το βιβλίο – πράγμα που μας έχει συνηθίσει ο συγγραφέας – είναι παράθεση δημοσιευμάτων ή ομιλιών του που έχουν άμεση ή έμμεση σχέση εν προκειμένω με τον Σεφέρη και μας προσφέρουν πολλές και εν μέρει άγνωστες στο ευρύ αναγνωστικό κοινό πληροφορίες για την ζωή του Σεφεριάδη, για το έργο του Σεφέρη και για τις σχέσεις τους με τους γύρω τους. Με πολλή βιασύνη διατρέχει τις Δοκιμές του, όπου ο Σεφέρης ξετυλίγει τις πολύτιμες απόψεις του για την ποίηση σαν τέχνη, απευθυνόμενος σε όσους βλέπουν στους εαυτούς τους μελλοντικούς ποιητές και την ποίηση του Σεφέρη καθαυτή βουτηγμένη στα νοήματα της. Βέβαια δεν υποστηρίζουμε ότι θα όφειλε να κάνει κάτι τέτοιο διότι σκοπός του μάλλον ήταν να προσφέρει έναν οδηγό σε αυτούς που ενδιαφέρονται να τον πάρουν καταπόδι, να τον γνωρίσουν σαν άνθρωπο και μετά να βουτήξουν στα βαθιά νερά. Και αυτό το πετυχαίνει άριστα, ξεκαθαρίζοντας μάλιστα και μερικά – άλλωστε είναι τόσα πολλά – από αυτά που του σούρνανε διάφοροι: ποιητές της συμφοράς, «προοδευτικοί» ή «οπισθοδρομικοί» ή «λαϊκοί» πολιτικοί (καμμιά από τις τρείς τελευταίες λέξεις δεν έχουμε καταλάβει ποτέ ούτε πρόκειται). Δεν χρειάζεται να πούμε ούτε συκοφάντες ούτε ηλίθιοι γιατί τους έχουμε ήδη περιλάβει.
Ο Σεφέρης, όπως και ο Ελύτης βέβαια, δεν είναι μεγάλοι παγκόσμιοι ποιητές επειδή πήραν Νομπέλ, αυτή είναι μια αναγνώριση που τους τιμά αυτούς και την χώρα τους. Ο Σικελιανός είναι μεγάλος ποιητής, από τους μεγαλύτερους που μπορεί να σκεφθεί κανείς άσχετα αν η χώρα του πάλεψε λυσσαλέα να μην το πάρει. Η μεγάλη ποίηση έχει μεγάλα νοήματα, είπε ο Σεφέρης, απογυμνώνοντας και εκθέτοντας τους εθελοτυφλούντες που εξέθεσαν την χώρα τους και προσπάθησαν με κάθε τρόπο να την ξαναστείλουν στο σκοτάδι της περιόδου της σκλαβιάς. Ο Σεφέρης δεν είναι το Νόμπελ, ο Καβάφης δεν είναι η ηδονή για τους ίδιους λόγους που ο Σολωμός δεν είναι ο Εθνικός μας ύμνος.
Η ανυπόγραφη μετάφραση του κειμένου του Phileas Lebesgue, που μας προσφέρει ο συγγραφέας του βιβλίου, είναι μια έξοχη συνοπτική αλλά μεστή αλήθειας χάραξη της πορείας του Ελληνικού πνεύματος που έμαθε την ιστορία να συμφιλιωθεί και να συμπορευτεί μαζί του, αφού προσπάθησε επι 368 χρόνια να απαλλαγεί απ’ αυτό. Στο κείμενο αυτό ο Σεφέρης βρήκε πολλές από τις δικές του απόψεις, όπως τις διατυπώνει αργότερα σε κείμενα του για την ποίηση:
- Τα Έθνη (στα πέτρινα χρόνια προφανώς) αναζητούν στο Λόγο ένα στήριγμα και
- Οι ποιητές ετοιμάζουν την πράξη με τ’ όνειρο.
- Τα πραγματικά διορατικά πνεύματα καταλάβαιναν πως αληθινή φιλολογική γλώσσα έπρεπε να γίνει η γλώσσα του λαού.
Δεν έχουμε διαβάσει ποτέ, έτσι απλά σχεδιασμένη, την μοναδική πόρτα που οδηγεί από το σκοτάδι στο φως, το αιώνιο φως που παρέδωσε στο Έθνος ο Προμηθέας. Ο Ελύτης ενστερνίζεται ολόψυχα την θέση αυτή και υμνεί και θαυμάζει τους «τρείς πεθαμένους ποιητές», τους ξενόγλωσσους, που δεν είχαν μητρική γλώσσα την Ελληνική, καμία Ελληνική ποιητική παράδοση να βασιστούν και που που έδωσαν τιτάνιο αγώνα να οικειοποιηθούν την δημώδη γλώσσα των απλών ανθρώπων την περίοδο της χαραυγής της λευτεριάς για να τους μεταφέρουν τις αρχέγονες έννοιες και να τις ακούσουν, όσοι από αυτούς τουλάχιστον θήτευσαν στο κρυφό σχολειό μακριά από καθαρευουσιάνικες υπερβολές. Ένθερμος υποστηρικτής της χρήσης της «γλώσσας που μιλάει ο κόσμος» καταχώρησε ασμένως τον Σολωμό, τον Κάλβο και τον Καβάφη στους μεγάλους Έλληνες, ενώ για τον Σολωμό είπε ότι ανήκει στους πέντε, δέκα κορυφαίους όλου του κόσμου. Γιατί όμως; Διότι όπως λέει στις Δοκιμές: «η πρόοδος του καλλιτέχνη είναι μια διαρκής αυτοθυσία, μια διαρκής απόσβεση της προσωπικότητας». Και ποιον άραγε μπορούμε να συγκρίνουμε σε αυτό με τον Σολωμό;
Ο αληθινός ποιητής βλέπει τον κόσμο όπως ο Μπέρναρντ Σω: «Εγώ δεν βλέπω τον κόσμο όπως είναι αλλά όπως θα ήθελα να είναι». Σε μια από τις ελάχιστες συνεντεύξεις του, όπως διαβάζουμε στο βιβλίο, προσπαθεί να ορίσει την έννοια του κοινού και της σχέσης του με την ποίηση, επισημαίνει ότι η υπεροχή εκείνου του κοινού που παρακολουθούσε με τόση αφοσίωση τις αρχαίες Ελληνικές τραγωδίες – και που τόσο θαύμασε ο Νίτσε απορώντας μάλιστα πως υπήρξε κάποτε ένα τέτοιου επιπέδου κοινό – αποδίδει την υπεροχή του στην ύπαρξη ενός κοινού ψυχολογικού υπόβαθρου που δεν υπάρχει σήμερα γιατί ο κόσμος είναι ψυχολογικά διασπασμένος. Αυτό ο Νίτσε θα το έλεγε ως εξής: οι άνθρωποι τότε ήταν πιο κοντά στο Είναι, στην πηγή της ουσίας της ύπαρξης τους, σήμερα έχουν απομακρυνθεί και είναι πιο κοντά στο γίγνεσθαι, στην καθημερινότητα και τα προβλήματα της.
Όσον αφορά την ποίηση του Σεφέρη πολύ λίγα μπορούμε να πούμε εμείς γι’ αυτήν. Όποιος μιλάει για τον ποιητή αναφέρεται στον ποιητή της Κίχλης ή της Στροφής και καλά κάνει, όπως και αυτός που μιλά για τον ποιητή της Ιθάκης. Ο ίδιος όμως τι απάντηση θα μας έδινε – αν μας έδινε – αν τον ρωτούσαμε; Είναι σαν να ρωτάς τον Ντίκενς ποιο από τα παιδιά του αγαπάει περισσότερο και εννοείς πονηρά ποιο από τα 27 βιβλία του. Η Κίχλη είναι σίγουρα οι μνήμες που όποτε τις αγγίζεις σε πονούν, αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Καθόλου. Βάζοντας μας σαν πρό-θεμα την συνομιλία του Σειληνού με τον Μίδα (σε μετάφραση): «Βλαστέ ενός μοχθηρού δαίμονα και σκληρής τύχης, γιατί με αναγκάζεις να σου πω αυτό που θα ήταν προτιμότερο να μη μάθεις;»
Αποφεύγοντας την αποκάλυψη του Σειληνού στην συνέχεια, μας οδηγεί ν’ αναζητήσουμε στους στίχους της Κίχλης, στο άσπρο σπίτι της ψυχής του την αγωνία του για την ζωή και τον θάνατο. Την αγωνία κάθε Μεγάλου Ποιητή!
Σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Paris X Nanterre στο Παρίσι. Είναι κάτοχος Master of Arts in Management and Administration από το Bocconi School of Management του Μιλάνου. Ως ανεξάρτητος Ιστορικός τέχνης ασχολήθηκε με την οργάνωση εκθέσεων σε γκαλερί και χώρους τέχνης με την συμμετοχή αποκλειστικά νέων καλλιτεχνών. Αρθρογραφεί ως κριτικός βιβλίου, διοργανώνει διαλέξεις για τέχνη και είναι ο ιθύνων νους πίσω από το bookfeed. Εργάζεται στο χώρο του βιβλίου και πιο συγκεκριμένα στο Nakas bookhouse της Πανεπιστημίου ως σύμβουλος βιβλίου.