Δημοσιεύτηκε στισ

Στα άδυτα της γραφής και της σκέψης ενός πεφωτισμένου συγγραφέα και στοχαστή: Η περίπτωση του Νομπελίστα Χέρμαν Έσσε

Ο Ίταλο Καλβίνο στο περίφημο δοκίμιό του με τίτλο Γιατί πρέπει να διαβάζουμε τους κλασικούς, είχε γράψει πως κλασικό είναι ένα βιβλίο που ποτέ δεν έχει ολοκληρώσει αυτά που έχει να πει. Στην περίπτωση του Χέρμαν Έσσε, αυτό το απόφθεγμα επιβεβαιώνεται, καθώς βιβλία σαν το Σιντάρτα, Γερτρούδη, Κνουλπ, Πέτερ Κάμεντσιντ, Ντέμιαν και τόσα άλλα γραμμένα πριν από περίπου εκατό χρόνια, αποτελούν σταθμούς της λογοτεχνίας και είναι βιβλία στα οποία είναι αδύνατον να μην σταματήσεις για να τα μελετήσεις. Είναι κάποια βιβλία που όσο περνάνε τα χρόνια τόσο περισσότερο αυξάνουν την σημασία τους, που είναι πολύτιμα για την ανθρωπότητα όταν αυτή ρέπει προς την ανοησία και την ματαιοδοξία. Δυστυχώς, οι καιροί και η ιστορία επαναλαμβάνονται με τον λάθος τρόπο οδηγώντας σε προβλήματα και σε αδιέξοδα ενώ τα σφάλματα των ανθρώπων που επίσης επαναλαμβάνονται σαν να μην έμαθαν τίποτα από το παρελθόν τους έρχονται να μας θυμίσουν πως η γνώση από την μία και η σκέψη από την άλλη θα παραμένουν αξίες ανεκτίμητες εις το διηνεκές.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Στο σώμα της νοσταλγίας μιας επίπλαστης ευτυχίας (F. S. Fitzgerald, Τρυφερή είναι η νύχτα, Εκδόσεις Πατάκη)

Το μυθιστόρημα αυτό του Φιτζέραλντ βρίθει αυτοαναφορικών σημείων και αυτό είναι πασιφανές σε κάθε στάση, σε κάθε επεισόδιο που περιγράφει. Εδώ και μέσω των ηρώων του θα καταγράψει τα δικά του παραστρατήματα, τις ατελείωτες παλινωδίες και τον έκλυτο βίο που διάγει χωρίς να σκέφτεται τις συνέπειες των πράξεών του. Η καταστροφή του ήταν η πηγή χαράς του; Γιατί έζησε στα άκρα, αρνήθηκε το μέτρο και δεν χαλιναγώγησε ποτέ ούτε και συγκράτησε την λαχτάρα για γιορτή παρασυρμένος από την γυναίκα του που η απίστευτη ζήλια και η αγάπη του για αυτήν τον οδήγησαν προ τετελεσμένων γεγονότων θέτοντας σε κίνδυνο τις αντιστάσεις και τις αντοχές του. Μιλάει με πραγματικούς όρους δυστυχίας και απότομης λοξοδρόμησης γιατί εκείνος πρώτα από τους ήρωές του δοκίμασε τα χαλινάρια του σε έναν αγώνα που ίσως και να γνώριζε πως δεν θα έβγαινε νικητής. Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

20 + 1 βιβλία που εκδόθηκαν το 2025 και αξίζει να διαβάσουμε λίγο πριν μας αποχαιρετήσει (Μέρος Γ’)

Μπορεί το 2025 να πλησιάζει πια στο τέλος του και σε λίγο πια να ανήκει στο φάσμα του χωροχρόνου μιας θα καλωσορίσουμε την νέα χρονιά του 2026, μια νέα χρονιά που ελπίζουμε να είναι ακόμα πιο πλούσια από καλά και ποιοτικά βιβλία. Ωστόσο, τα βιβλία που αφήνει πίσω του το 2025 υπήρξαν πολλά και ίσως πολλά από αυτά να μην προλάβαμε να τα κοιτάξουμε, πολλώ δε μάλλον να τα διαβάσουμε. Μπορεί επίσης μέσα στον πολύ όγκο πληροφορίας να πέρασαν από τα μάτια μας φευγαλέα, χωρίς δηλαδή να δώσουμε την απαραίτητη και δέουσα σημασία που τους άξιζε και να χρειαστεί να τους χαρίσουμε μια δεύτερη ευκαιρία. Για αυτό έχουμε συλλέξει εδώ βιβλία πολύ αξιόλογα και αξιοπρόσεκτα, βιβλία που είναι για εμάς ξεχωριστά και σας τα παρουσιάζουμε για να τα διαβάσετε και εσείς και να μας αφήσετε από κάτω το δικό σας σχόλιο αν το επιθυμείτε, όταν με το καλό τα διαβάσετε.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Tony Spawforth, Τι οφείλουμε στους Αρχαίους Έλληνες, Εκδόσεις Πατάκη

Είναι αναγνωρίσιμα και γνωστά τοις πάσι τα επιτεύγματα της αρχαίας Ελλάδας μέσα από διαφορετικές πτυχές, την ιστορία, την πολιτική, τις τέχνες, την φιλοσοφία, τις επιστήμες. Οι αρχαίοι Έλληνες υπήρξαν εκείνοι που προσέφεραν πιο πολλά από όσα εμείς σήμερα γνωρίζουμε, ήταν εκείνοι που διέδωσαν το πνεύμα της δημοκρατίας σε έναν κόσμο σημερινό που την έχει ανάγκη όσο ποτέ. Ο χρυσός αιώνας του Περικλή λοιπόν ήταν αυτός που θεμελίωσε αναμφίβολα ένα πολίτευμα το οποίο μέχρι σήμερα συνεχίζει να αποτελεί φάρο δικαιοσύνης και ευνομίας, ένα πολίτευμα που αποτελεί την μόνη σανίδα σωτηρίας απέναντι σε κάθε προσπάθεια υποτροπής της εκάστοτε εξουσίας. Το πολίτευμα αυτό δεν είναι άλλο από την περίφημη δημοκρατία που θεσπίστηκε από τον Κλεισθένη και τον Σόλωνα και αποτελεί για πολλά έθνη κληρονομιά ανεκτίμητη και πολύτιμη ως προς την ίδια τους την συνέχεια και ύπαρξη. Ο Tony Spawforth φωτίζει αυτή την φωτεινή αρχαία Ελλάδα προσπαθώντας να μας εξηγήσει γιατί σήμερα πολλές από τις πτυχές του δικού μας βίου αναφέρονται σε εκείνη την εποχή.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

S. A. Cosby, Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα, Εκδόσεις Gutenberg

Πολιτική, θρησκεία, κοινωνικές εντάσεις, ψυχολογία και ανθρώπινη φύση όλα αυτά πρωταγωνιστούν σε ένα καταιγιστικό μυθιστόρημα όπου κοχλάζει η αδικία και ο ανθρώπινος πόνος. Γιατί παιδιά να πληρώνουν την αρρώστια ορισμένων ψυχικά διαταραγμένων και γιατί να καθίστανται θύματα μιας κοινωνίας που αρνείται να δει τα λάθη της; Ο Κόσμπι μεταφέρει με συγκλονιστικό τρόπο σε αυτό το εξαιρετικά ωμό αλλά τόσο ειλικρινές κείμενο όλα εκείνα που μαστίζουν την αμερικανική κοινωνία. Η ιστορία της οπλοκατοχής δεν έχει πάψει να απασχολεί δεκαετίες τώρα την αμερικανική κοινωνία, μια μάστιγα που κανένας πρόεδρος δεν έχει τολμήσει να αγγίξει μιας και τα συμφέροντα που παίζονται είναι πολλά και το πολιτικό κόστος από μια γενναία και επιβεβλημένη απόφαση απαγόρευσης σχεδόν ανυπόφορο. Τα όπλα είναι το όπιο του λαού για να παραφράσω την ρήση του Καρλ Μαρξ, είναι όμως και το χρώμα της φυλής γιατί η μάχη ανάμεσα σε λευκούς και έγχρωμους δεν έχει πάψει να υφίσταται από τότε που ο Αβραάμ Λίνκολν αποφάσισε με θάρρος και με κόστος την ίδια του την ζωή να καταργήσει το θεσμό της δουλείας.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Σκιαγραφώντας έναν άνθρωπο σε τραγική αποδρομή (Klaus Mann, Μεφίστο, Εκδόσεις Έρμα)

Το Μεφίστο είναι ένα σκοτεινό και ομιχλώδες μυθιστόρημα, είναι μία καταβύθιση από μέρους του συγγραφέα σε όσα ο ίδιος βίωσε κατά την κρίσιμη περίοδο της επικράτησης της δικτατορίας του Γ’ Ράιχ. Είναι η αντανάκλαση ενός κόσμου κλεισμένου και αποκλεισμένου από μία ομάδα, μια συμμορία ανθρώπων που εξευτελίζουν, εκμεταλλεύονται και χειραγωγούν την ανθρώπινη υπόσταση. Το δράμα που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη είναι μία παράσταση κωμικοτραγική με χαρακτηριστικά τέρατος, ένας θίασος στον οποίο δεν παίρνουν μέρος μόνο οι ηθοποιοί όπως ο Χέφγκεν, αλλά κυρίως οι ίδιοι οι οργανωτές που κινούν τα νήματα του όλου θεάματος, δηλαδή η χιτλερική προπαγάνδα. Πίσω από τη μάσκα κρύβεται ένας άνθρωπος που χωρίς να το κατανοεί υπηρετεί τον σκοπό μιας ολόκληρης κυβέρνησης – αν μπορεί κανείς να την ονομάσει κυβέρνηση γιατί δεν είναι δημοκρατική ως προς την λειτουργία της – και υποσκάπτει την ίδια του την ελευθερία.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

20 + 1 βιβλία που εκδόθηκαν το 2025 και αξίζει να διαβάσουμε λίγο πριν μας αποχαιρετήσει (Μέρος Β’)

Μπορεί το 2025 να πλησιάζει πια στο τέλος του και σε λίγο πια να ανήκει στο φάσμα του χωροχρόνου μιας θα καλωσορίσουμε την νέα χρονιά του 2026, μια νέα χρονιά που ελπίζουμε να είναι ακόμα πιο πλούσια από καλά και ποιοτικά βιβλία. Ωστόσο, τα βιβλία που αφήνει πίσω του το 2025 υπήρξαν πολλά και ίσως πολλά από αυτά να μην προλάβαμε να τα κοιτάξουμε, πολλώ δε μάλλον να τα διαβάσουμε. Μπορεί επίσης μέσα στον πολύ όγκο πληροφορίας να πέρασαν από τα μάτια μας φευγαλέα, χωρίς δηλαδή να δώσουμε την απαραίτητη και δέουσα σημασία που τους άξιζε και να χρειαστεί να τους χαρίσουμε μια δεύτερη ευκαιρία. Για αυτό έχουμε συλλέξει εδώ βιβλία πολύ αξιόλογα και αξιοπρόσεκτα, βιβλία που είναι για εμάς ξεχωριστά και σας τα παρουσιάζουμε για να τα διαβάσετε και εσείς και να μας αφήσετε από κάτω το δικό σας σχόλιο αν το επιθυμείτε, όταν με το καλό τα διαβάσετε.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Στέλιος Μάινας, Αρόδου, Εκδόσεις Ψυχογιός

O Φραντς Κάφκα είχε κάποτε πει πως τα βιβλία που έχουμε ανάγκη είναι εκείνα που πέφτουν σαν το τσεκούρι στην παγωμένη θάλασσα της ψυχής μας. Και πράγματι τα καλά βιβλία υπάρχουν και εμείς αξίζει να τα βρούμε. Κάπου κρύβονται και μας περιμένουν να ανακαλύψουμε τη ζωή που αυτά κρύβουν μέσα τους. Ένα καλό βιβλίο θα είναι πάντα ένας λόγος να κρατάμε απόσταση από το κακό που συμβαίνει γύρω μας και να ξεφεύγουμε με το νου και την ψυχή μας μέσα από ιστορίες πραγματικές ή φανταστικές. Μην ξεχνάμε πως τα βιβλία είναι η αφορμή να νιώσουμε πως δεν είμαστε μόνοι, πως έχουμε καλή παρέα και μπορούμε να ευφρανθούμε. Είναι όμως και ένας εξαιρετικός τρόπος να προσκαλέσουμε τους φίλους μας και να συζητήσουμε, το βιβλίο είναι μεταξύ άλλων κοινός τόπος διαλόγου, χαράς, ανταλλαγής απόψεων και ψυχαγωγίας. Τα βιβλία είναι λόγος ονείρων και αισιοδοξίας και όπως έλεγε και ο Πικάσο για την τέχνη απορροφούν την σκόνη της καθημερινότητας. Όλα αυτά έχουν σχέση με το βιβλίο του ηθοποιού Στέλιου Μάϊνα, ο οποίος τολμά και γράφει, τολμά και εκφράζεται και μας χαρίζει ένα τόσο συγκινητικό μα και γεμάτο αλήθειες μυθιστόρημα.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Αναδεικνύοντας τη μορφή της γυναίκας στην Οδύσσεια του Ομήρου (Madeleine Miller, Κίρκη, Εκδόσεις Διόπτρα)

Η συγγραφέας έχει την ευκαιρία μέσα από το βιβλίο να παρουσιάσει μία ολοκληρωμένη προσωπογραφία της μυθικής Κίρκης μέσα από την αφήγηση όλων των στιγμών της ζωής της, από την γέννησή της, την σύγκρουσή της με τον πατέρα της και τη μητέρα της, την αντιπαράθεσή της με την Σκύλλα η οποία της κόστισε τη μόνιμη εξορία της, την παραμονή της στο νησί της Αίας στο οποίο έμελλε να υποδεχτεί τον πολυμήχανο Οδυσσέα. Ο αναγνώστης συναντά μία γυναίκα ενεργητική, δυναμική, μια γυναίκα που δεν καταθέτει τα όπλα και μάχεται για να υπερασπιστεί αυτό που η ίδια θεωρεί δίκαιο δίχως φόβο αλλά με πολύ πάθος. Την παρακολουθούμε να τα βάζει με τους θεούς, την ίδια την πανίσχυρη και Παλλάδα Αθηνά όταν αυτή την απειλεί πως θα σκοτώσει τον γιο της Τηλέγονο. Η Κίρκη θα μπορούσε να είναι η προσωποποίηση της γυναίκας σήμερα, μια γυναίκα ανεξάρτητη, απελευθερωμένη από τα δεσμά των ανδρών, μία γυναίκα πεισματάρα που γνωρίζει πως να ελίσσεται και να παρακάμπτει εμπόδια και υφάλους, να αντιμετωπίζει κάθε είδους δυσκολίες και να βγαίνει νικήτρια στο στίβο της ζωής, μια πραγματική μαχήτρια που δεν υπολογίζει το κόστος.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Διονύσης Σαββόπουλος, Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα, Εκδόσεις Πατάκη

Ο Διονύσης Σαββόπουλος πλέον ανήκει στο πάνθεον των Ελλήνων δημιουργών μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Μάρκο Βαμβακάρη και με όλους εκείνους οι οποίοι σφράγισαν το ελληνικό τραγούδι και την ελληνική μουσική σκηνή. Χωράνε όλες οι λέξεις και όλη η ζωή ενός τέτοιου δημιουργού σε ένα βιβλίο; Σαφώς και όχι, διότι τα χρόνια τρέχουν χύμα όπως άλλωστε ο ίδιος αναφέρει. Είναι όμως μια ευκαιρία για τον αφηγητή και συγγραφέα του βιβλίου να μας αφηγηθεί τα όσα έζησε, όσους γνώρισε, να ονοματίσει τις επιτυχίες του, τα λάθη του, τις παραλείψεις του, τους θριάμβους και τις αποτυχίες του. Είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να δει τον εαυτό του στον καθρέφτη και να μιλήσει για τον ίδιο όχι μόνο ως καλλιτέχνη αλλά και ως άνθρωπο. Δεν είναι εύκολο για κάποιον να μιλήσει για τα σφάλματά του και να δηλώσει πως μετάνιωσε για κάποιες από τις πράξεις του, θέλει τόλμη και θάρρος και ο Διονύσης Σαββόπουλος έχει αποθεματικό. Αναμφίβολα, όσο και αν είναι τετριμμένο ως έκφραση ο Σαββόπουλος, ο Νιόνιος μας, σφράγισε την εποχή της μεταπολίτευσης τόσο με τους ήχους όσο και με τους στίχους, μας καθήλωσε, προκάλεσε, προβλημάτισε, ψυχαγώγησε, μας ανύψωσε.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Στα χνάρια και στα ρομαντικά μονοπάτια ενός σύγχρονου Προυστ που περιπλανιέται στους δρόμους του Παρισιού και μοιράζει αναμνήσεις: Η περίπτωση του Νομπελίστα Πατρίκ Μοντιανό

Η γαλλική λογοτεχνία, με τις ιστορίες που πλάθουν οι συγγραφείς που την εκπροσωπούν, χαρίζει μέσα στους αιώνες στιγμές μοναδικής αναγνωστικής απόλαυσης στους αναγνώστες. Από την εποχή του Chretien de Troyes τον 12ο αιώνα, που θεωρείται ο πρώτος Γάλλος μυθιστοριογράφος μέχρι και το σήμερα, ο γαλλικός λογοτεχνικός κόσμος είναι πλούσιος σε αφηγήσεις παντός τύπου. Είναι μία περιπέτεια εξαίρετου κάλλους, ένας γοητευτικός περίπατος που συνεχίζει να μας συνεπαίρνει. Είναι πάντα επίκαιρη η γαλλική λογοτεχνία και πάντα μία συναρπαστική αφορμή να την ανακαλύπτουμε καθώς ξεδιπλώνεται με τον ανθρωποκεντρικό αλλά και ρομαντικό της χαρακτήρα. Δια μέσου των αιώνων, οι μορφές των Γάλλων λογοτεχνών και ποιητών ξεχωρίζουν για την λυρικότητα και την ποιητικότητα των αφηγήσεών τους και έχουν αυτό το μαγικό ραβδί να μας εμπνέουν και να μας σαγηνεύουν ενώ μας ταξιδεύουν μέσα από τους ήρωες και τις ηρωίδες τους. Μια Έμμα Μποβαρύ, μια Μαργαρίτα Γκωτιέ, ένας Ντ’ Αρτανιάν, ένας Κόμης Μοντεκρίστο, μια Ευγενία Γκραντέ και τόσοι άλλοι πρωταγωνιστούν στα μυθιστορήματα και κλέβουν τις καρδιές των αναγνωστών τους οποίους συγκινούν βαθύτατα.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Στην άγνωστη χώρα του συγκεχυμένου και στα άδυτα της ανθρώπινης φύσης (Δημοσθένης Βουτυράς, Το καράβι του θανάτου και άλλες ιστορίες, Εκδόσεις Τόπος)

Ο Δημοσθένης Βουτυράς είναι από τις περιπτώσεις των συγγραφέων που το έργο τους είναι μια βαθιά ανασκαφή στα άδυτα της ανθρώπινης φύσης. Φέρνουν στην επιφάνεια την ανθρώπινη φύση, τις σκοτεινές στοές μέσα στις οποίες κινείται ο ανθρώπινος νους και το σκοτεινό φάσμα που καλύπτει αυτό που ονομάζουμε ζωή και θάνατος. Ο Βουτυράς με την γραφή του, που εκπέμπει ποιητικότητα και ύφος που παραπέμπει πολύ έντονα στον Πόε, παρουσιάζει τον άνθρωπο της εποχής του, γυμνό και απαλλαγμένο από φτιασιδώματα και ωραιοποιήσεις. Οι ήρωες του Βουτυρά είναι βουτηγμένοι σε ένα σκοτεινό παρόν που σκιάζει τις ζωές τους και αυτοί με σπαρακτική φωνή και αγώνα παλεύουν να εξηγήσουν το κάθε τι ανεξήγητο και δυσερμήνευτο με όποιες δυνάμεις τους απομένουν αναστατωμένοι από όσα εκτυλίσσονται γύρω τους.

“Μυρουδιά χόρτου γέμιζε τον αέρα, την ησυχία τη μαύρη, που σαν παραμιλητό της, κάποτε φωνή βατράχου, ακουγότανε να τρέχει {…} Ξαφνικά μου ‘ρθε μια επιθυμία. Θέλησα να βρεθώ στο έρημο χωριό όταν θα βάθαινε η νύχτα. Ήθελα έτσι να το δω, να το δω τη νύχτα, τη βαθιά νύχτα, να περπατήσω στους έρημους δρόμους του, να προκαλέσω τα φαντάσματα και να αισθανθώ τον τρόμο” γράφει στο διήγημα Τόπος ψυχών όπου ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με τις ανησυχίες και την αγωνία που διακατέχει τον πρωταγωνιστή. Μοιάζει ο τρόμος και η εικόνα του θανάτου να αποτελούν ατμομηχανή της έμπνευσης του Βουτυρά τοποθετώντας την αφήγηση σε ένα απόκοσμο περιβάλλον, σε μία ατμόσφαιρα μακάβρια, συντροφιά με παράξενα όντα όμοια με αυτά για τα οποία ο Μπόρχες μας μιλάει στο βιβλίο του.