Είναι γνωστή στους περισσότερους η ιστορία του Λόρδου Έλγιν, ο οποίος με βίαιο και τόσο άπληστο τρόπο αφαίμαξε από τον ελληνικό πολιτισμό όσα του ανήκαν σε μια περίοδο που η χώρα ήταν υποδουλωμένη από τον οθωμανικό ζυγό. Σκανδαλώδες να καταστρέφεται ένα μνημείο και να διαλύεται τόσο βάναυσα με μόνο στόχο το κέρδος από την πώληση των κλεμμένων Μαρμάρων του Παρθενώνα και όχι τα Ελγίνεια μάρμαρα όπως λανθασμένα γράφεται. Αυτά τα μάρμαρα περιμένουν να γυρίσουν στον τόπο τους μαζί με την Καρυάτιδα, τον μόνη που κρατείται δέσμια στο Βρετανικό Μουσείο. Δεν είναι τυχαία η αναφορά στο επεισόδιο αυτό της πρόσφατης ιστορίας μας καθώς η Αφροδίτη της Μήλου, το ανεκτίμητο αυτό άγαλμα το οποίο επίσης πουλήθηκε και τώρα βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου, είχε κατά κάποιον τρόπο την ίδια τύχη, να βρίσκεται δηλαδή μακριά από τον τόπο που το γέννησε. Ο συγγραφέας Πέτρος Πουρλιάκας μέσα από έρευνα και πλούσιο βιβλιογραφικό υλικό μας παρουσιάζει ένα εξαιρετικό βιβλίο, ένα μυθιστόρημα συγκινησιακά φορτισμένο καθώς ο πολιτισμός μας είναι ό,τι πιο πολύτιμο διαθέτει η χώρα.
Στον αστερισμό μιας σπουδαίας αρχαιολογικής ανακάλυψης και ενός λαού που δεν είχε στον ήλιο μοίρα
Πλούσιο το ιστορικό αποτύπωμα στο βιβλίο και γεμάτο αναμνήσεις από μια εποχή, η οποία έχει περάσει ανεπιστρεπτί ωστόσο οφείλουμε να θυμόμαστε τι συνέβη εκείνα τα σκοτεινά χρόνια κατά τα οποία η Ελλάδα βρισκόταν υπό κατοχή. Δεν μας μιλάει για μια φανταστική ιστορία αλλά για ένα πραγματικό γεγονός καθώς ένας βοσκός ανακάλυψε το άγαλμα της Αφροδίτης σε ένα χωράφι. Η Αφροδίτη της Μήλου είναι πολύ γνωστό μαρμάρινο άγαλμα, του τέλους ελληνιστικής – αρχών ρωμαϊκής εποχής (περί το 150 – 50 π.Χ.), το οποίο βρέθηκε, την άνοιξη του 1820, σε αγροτική περιοχή της Μήλου. Το άγαλμα βρέθηκε σε πάνω από 6 χωριστά κομμάτια και κατέληξε ένα χρόνο αργότερα στο Μουσείο του Λούβρου, όπου και εκτίθεται μέχρι σήμερα. Στο μουσείο της Μήλου υπάρχει πιστό αντίγραφό του, το οποίο στάλθηκε αργότερα ως δωρεά από το Λούβρο. Η Αφροδίτη της Μήλου θεωρείται καταπληκτικό έργο της ελληνιστικής τέχνης, το οποίο συνδυάζει αρμονικά τη γυναικεία ομορφιά και θηλυκότητα. Άλλοτε θεωρείτο έργο του Πραξιτέλη, σήμερα όμως είναι σαφές ότι ο δημιουργός της είναι άλλος. Είναι σήμα κατατεθέν της Μήλου ή προσδιοριστικό στοιχείο του τουρισμού της και οπωσδήποτε ένα από τα σημαντικότερα αποκτήματα του Λούβρου.
Πίσω όμως από την ανακάλυψη του αγάλματος και την μετέπειτα πορεία του κρύβεται ένα ολόκληρο παρελθόν. Μην ξεχνάμε πως η Ελλάδα δεν είχε καν ξεκινήσει τον απελευθερωτικό αγώνα ενάντια στους Οθωμανούς κατακτητές και οι κάτοικοί της ζούσαν κάτω από οδυνηρές συνθήκες, όντας κυρίως αγρότες και βοσκοί. Ένας από αυτούς λοιπόν ήταν ο κυρ Θόδωρος, ο οποίος βρήκε το άγαλμα κατά τύχη καθώς σκάλιζε το χωράφι του εκεί όπου υπήρχαν αρχαία ερείπια και έπεσε πάνω στο περίφημο γλυπτό. Στο νησί εκείνη την εποχή υπήρχαν Γάλλοι περιηγητές, αξιωματικοί του στρατού, αρχαιολόγοι καθώς επίσης μην ξεχνάμε πως ο Ναπολέων είχε εκστρατεύσει στην Αίγυπτο όπου ο πυρετός των ανακαλύψεων ήταν έντονος και πλήθος αρχαιολόγων είχε εγκατασταθεί στην χώρα των Φαραώ. Ήταν η εποχή των αναζητήσεων στη Μεσόγειο και στην ευρύτερη περιοχή αρχαιολογικών θησαυρών οι οποίοι είχαν μείνει για αιώνες ανεκμετάλλευτοι και τώρα δίδεται η ευκαιρία να αγοραστούν σε χαμηλές τιμές και να μεταφερθούν για να κοσμήσουν τα νεοιδρυθέντα μουσεία, όπως είναι το Μουσείο του Λούβρου στο πρώιμο φυσικά στάδιό του, όχι όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Εξάλλου, ο όρος μουσειολογία δεν είχε καν εδραιωθεί ακόμα.
Ο Πέτρος Πουρλιάκας σκιαγραφεί λοιπόν μια ολόκληρη εποχή, προσφέρει συνομιλίες και διαλόγους από Έλληνες και Γάλλους που διεκδικούσαν τα αρχαία και έκαναν το παν για να τα αποκτήσουν. Ο συγγραφέας μας προσφέρει όλο το χρονικό των εξελίξεων από τη Μήλο στην Σμύρνη και από την Κωνσταντινούπολη στην Τραπεζούντα. Οι Έλληνες δυστυχώς από τη μία ίσως να μην γνώριζαν την τεράστια σημασία αυτών των αρχαιολογικών θησαυρών καθώς δεν ήταν μορφωμένοι στην πλειονότητά τους και είχαν ανάγκη να επιβιώσουν, αφελείς δεν ήταν όμως καθώς τα έβλεπαν με δέος και αναρωτιόντουσαν πώς μπορεί κάποιος να έφτιαξε κάτι τόσο όμορφο. Κανείς όμως δεν μπορεί να τους ψέξει για την συμπεριφορά τους διότι όταν έχεις να αναθρέψεις παιδιά και δεν έχεις να τα ταΐσεις, η αρχαιολογία είναι μάλλον πολυτέλεια και η επιβίωση προτεραιότητα. Από την άλλη διαβάζουμε για διπλωμάτες εξαιρετικά άπληστους και για ξεπεσμένους υψηλά ιστάμενους οι οποίοι απέβλεπαν στην αύξηση της περιουσίας τους, να η ευκαιρία τους. Ευτυχώς, υπήρχαν και εκείνοι που αντιστέκονταν σε αυτό το αλισβερίσι αλλά δεν ήταν αρκετοί: «Διπλωματία είναι η μεταφορά έργων τέχνης στις χώρες μας; Δεν μοιάζει και πολύ για διπλωματία αλλά για κλοπή, αν μου επιτρέπετε, κύριε γραμματέα. Ο ξεπεσμένος λόρδος του Έλγιν, Τόμας Μπρους, πούλησε τις μετόπες στην κυβέρνησή του κι αν αυτό δεν είναι ο ορισμός της κλεπταποδοχής, τότε ποιος είναι; {…}».
Η ιστορία πίσω από την Αφροδίτη της Μήλου είναι ένα από τα λίγα επεισόδια που γνωρίζουμε, τα περισσότερα δυστυχώς δεν μαθεύτηκαν ποτέ και πολλοί αρχαίοι θησαυροί ταξίδεψαν λαθραία στο εξωτερικό και σήμερα κοσμούν τα μεγάλα ευρωπαϊκά και αμερικανικά μουσεία, πολλά δε είχαν κακή τύχη καθώς τα πλοία που τα μετέφεραν βυθίστηκαν και οι θησαυροί αυτοί χάθηκαν για πάντα. Σε κάθε περίπτωση, μυθιστορήματα όπως αυτό μας είναι απόλυτα χρήσιμα καθώς οφείλουμε να μην ξεχνάμε τα τεκταινόμενα στην υπόδουλη Ελλάδα, είναι μέρος και αυτό της συλλογικής μας μνήμης. Ο συγγραφέας με αγάπη και με το βλέμμα του Οδυσσέα ξεδιπλώνει νοσταλγικά το φάσμα του χώρου και του χρόνου στις αρχές του 19ου αιώνα. Και όπως γράφει «ο έρωτας και η Αφροδίτη δεν φυλακίζονται, κι όταν η ιστορία ενός έρωτα γίνεται κομμάτια, σαν από θαύμα σπάζει σε μεγαλύτερα και ποτέ σε μικρότερα».
«Η Αφροδίτη ανέβηκε απ’ το θειάφι, καβάλα στο θυμάρι, παραμέρισε βουρβούλακες, ξωτικά και αερικά, πνεύματα και καλκαντζάρους καθώς βρίσκεται ανάμεσα στους ανθρώπους, μήπως και για μια στιγμή, που φτάνει για όλη τους τη ζωή, σκεφτούν τον λόγο που έχουν για να ζουν και να αναπνέουν οι βαριόμοιροι στα λιγοστά τους χρόνια»
Σπούδασε Ιστορία της Τέχνης και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Paris X Nanterre στο Παρίσι. Είναι κάτοχος Master of Arts in Management and Administration από το Bocconi School of Management του Μιλάνου. Ως ανεξάρτητος Ιστορικός τέχνης ασχολήθηκε με την οργάνωση εκθέσεων σε γκαλερί και χώρους τέχνης με την συμμετοχή αποκλειστικά νέων καλλιτεχνών. Αρθρογραφεί ως κριτικός βιβλίου, διοργανώνει διαλέξεις για τέχνη και είναι ο ιθύνων νους πίσω από το bookfeed. Εργάζεται στο χώρο του βιβλίου και πιο συγκεκριμένα στο Nakas bookhouse της Πανεπιστημίου ως σύμβουλος βιβλίου.